Τρόποι Λήψης Σπέρματος - Ωαρίου

Όταν οι άλλες μέθοδοι της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής δεν επαρκούν για να λύσουν τα προβλήματα γονιμότητας, η εναλλακτική λύση που προσφέρεται δεν είναι άλλη από τη χρήση σπέρματος δότη ή αντίστοιχα ωαρίου δότριας.

Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή βοηθά ζευγάρια που αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα γονιμότητας (που δεν διορθώνεται με απλούστερες μεθόδους) να το παρακάμψουν και να αποκτήσουν τα δικά τους παιδιά. Μερικές φορές όμως το πρόβλημα της γονιμότητας δεν έγκειται σε κάποια δυσλειτουργία του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος, που διορθώνεται ή παρακάμπτεται και αντίστοιχα στον άνδρα το «πρόβλημα» με το σπέρμα του είναι αδύνατο να παρακαμφθεί με ειδικές εργαστηριακές μεθόδους.

Υπάρχουν δηλαδή κάποιες περιπτώσεις, στις οποίες τα ωάρια ή τα σπερματοζωάρια που έχουν στη διάθεσή τους οι ειδικοί που διενεργούν την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή δεν είναι κατάλληλα, ικανά ή ορισμένες φορές δεν υπάρχουν καθόλου, ώστε να γονιμοποιηθούν. Αν και σε αυτό το σημείο θα φανταζόμασταν ότι θα τελείωνε η προσπάθεια της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, υπάρχει μία εναλλακτική λύση που προσφέρεται σε αυτά τα ζευγάρια και δεν είναι άλλη από τη χρήση σπέρματος δότη ή αντίστοιχα ωαρίου δότριας:

Όταν χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί σπέρμα δότη

Πότε: Ένα ζευγάρι χρειάζεται να καταφύγει στη λύση της λήψης σπέρματος από τράπεζα, όταν -σύμφωνα με τις εξετάσεις που έχουν γίνει- ο άνδρας δεν έχει καθόλου σπερματοζωάρια, τα σπερματοζωάριά του φέρουν κάποιες γενετικές ανωμαλίες ή η ποσότητα και η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων που υπάρχουν είναι πάρα πολύ μικρή και απαγορευτική για να γίνει ακόμα και η μικρογονιμοποίηση. Βέβαια, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι οι σύγχρονες εργαστηριακές μέθοδοι (μικρογονιμοποίηση) δίνουν τη δυνατότητα σε όλο και περισσότερους άνδρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα «αδύναμου» σπέρματος να καταφέρουν να τεκνοποιήσουν με το δικό τους σπέρμα και να μη χρειαστεί να καταφύγουν στο σπέρμα δότη.

Πού: Στη χώρα μας λειτουργούν λίγες ιδιωτικές τράπεζες σπέρματος (Τράπεζες κρυοσυντήρησης), που σύμφωνα με τον καινούργιο νόμο (Ν3305 / 2005) θα καταγραφούν και έτσι θα υπάρχει ένας ολοκληρωμένος, πλήρης και αξιόπιστος κατάλογος στην Ανεξάρτητη Διοικητική Αρχή που θα συσταθεί.

Πόσο κοστίζει: Oι τράπεζες χορηγούν σπέρμα έναντι αμοιβής στους ενδιαφερόμενους λήπτες (οι δότες παίρνουν μόνο ένα συμβολικό ποσό που καλύπτει τα έξοδα μετακίνησής τους).

Πώς: Το σπέρμα που χορηγείται από τις τράπεζες θα πρέπει να είναι πάντα κατεψυγμένο, ώστε να έχουν προλάβει να γίνουν όλες οι απαραίτητες εξετάσεις στο δότη στο ενδιάμεσο διάστημα, από τη λήψη του σπέρματος μέχρι την προσφορά του στο ζευγάρι που το χρειάζεται για να τεκνοποιήσει, γιατί είναι επικίνδυνο για τη μετάδοση ασθενειών (με κυριότερη το AIDS). Όταν το σπέρμα προέρχεται από το σύντροφο ή το σύζυγο της γυναίκας, χρησιμοποιείται κατά κανόνα νωπό. Άλλωστε, η χρήση κατεψυγμένου σπέρματος δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα, αφού αυτό καταψύχεται και αποψύχεται εύκολα χωρίς να υπάρχουν άλλα προβλήματα.

Ασφάλεια: Η ταυτότητα του δότη παραμένει μυστική για τα ζευγάρια που το παίρνουν τελικά. Αντίστοιχα μυστική παραμένει και η ταυτότητα του ζευγαριού στο δότη. Oυσιαστικά, η τράπεζα σπέρματος λειτουργεί ως «μεσάζοντας» ανάμεσα στο δότη και τους λήπτες και διενεργεί όλες τις απαραίτητες εξετάσεις (λήψη ιστορικού, ψυχολογικά τεστ και ιατρικές εξετάσεις) στο δότη, ώστε να εξασφαλίζεται έτσι το γεγονός ότι είναι υγιής. Ένας δότης δίνει σπέρμα σε τακτά χρονικά διαστήματα, κάνει τις απαραίτητες εξετάσεις και βρίσκεται ουσιαστικά σε επαφή με την τράπεζα για ένα εύλογο χρονικό διάστημα. Το σπέρμα του ίδιου δότη μπορεί να δοθεί προς γονιμοποίηση συγκεκριμένο αριθμό φορών. Σύμφωνα με τις δικλείδες που θα θέσει η Ανεξάρτητη Διοικητική Αρχή που θα συσταθεί, ο κάθε δότης θα μπορεί να δώσει το σπέρμα του για να γεννηθούν σε εθνικό επίπεδο μέχρι 10 παιδιά, εκτός αν πρόκειται για αδέλφια (στην οικογένεια). O αριθμός είναι υπολογισμένος έτσι, ώστε να εκμηδενίζει ουσιαστικά την πιθανότητα να συναντηθούν κάποια στιγμή τα παιδιά αυτά μεταξύ τους στο μέλλον και να παντρευτούν.

Διαδικασία: Ένα ζευγάρι ή μία γυναίκα (ανύπαντρη) που χρειάζεται σπέρμα δότη, προκειμένου να τεκνοποιήσει, απευθύνεται στην τράπεζα σπέρματος, που, ανάμεσα στους δότες που έχει στη διάθεσή του, επιλέγει αυτόν που ταιριάζει περισσότερο στο προφίλ (εξωτερικά χαρακτηριστικά), αν αυτό είναι δυνατό, αλλά και στην ομάδα αίματος του ζευγαριού ή της γυναίκας. Στη συνέχεια οι ενδιαφερόμενοι θα παίρνουν (σύμφωνα με τον καινούργιο νόμο) ένα έγγραφο (φύλλο ελέγχου) που περιλαμβάνει τις βασικές πληροφορίες για το ιστορικό και το ιατρικό προφίλ του δότη.

Όταν χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί ωάριο δότριας

Και ενώ η ζήτηση για σπέρμα δότη έχει μειωθεί χάρη στις νέες τεχνικές και την πρόοδο της επιστήμης που καταφέρνουν να επεξεργαστούν επαρκώς και αποτελεσματικά το «αδύναμο» σπέρμα, ώστε να χρησιμοποιηθεί στη διαδικασία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, η ζήτηση για ωάρια από δότριες αυξάνεται, καθώς πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο η επιστήμη ακόμα δεν μπορεί να δώσει πολλές λύσεις.

Πότε: Μία γυναίκα μπορεί να χρειαστεί να πάρει ωάρια από κάποια άλλη, προκειμένου να τεκνοποιήσει, επειδή η ίδια δεν έχει ωάρια. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε πρόωρη εμμηνόπαυση, σε κάποια γενετική ανωμαλία που φέρουν τα ωάριά της ή στο γεγονός ότι είναι μάλλον «κακής ποιότητας» εξαιτίας, για παράδειγμα, της προχωρημένης ηλικίας της.

Oι δυσκολίες: Δυστυχώς, τα ωάρια είναι δύσκολο να καταψυχθούν (σε αντίθεση με τα γονιμοποιημένα ωάρια, δηλαδή τα έμβρυα), γιατί είναι ευαίσθητα και τα μεγαλύτερα προβλήματα αντιμετωπίζονται όταν πρόκειται να αποψυχθούν. Πρόκειται βέβαια για έναν τομέα στον οποίον εργάζονται πολύ οι επιστήμονες, ώστε να επιτευχθεί η επιτυχής κατάψυξη και απόψυξη μη γονιμοποιημένων ωαρίων, τεχνική που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από γυναίκες που για κάποιο λόγο (π.χ. χημειοθεραπεία) φοβούνται ότι δεν θα έχουν πια ωάρια, όταν θα θελήσουν να κάνουν παιδιά.

Η λύση: Όπως είναι προφανές, αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο δεν υπάρχουν προς το παρόν τράπεζες που να διαθέτουν κατεψυγμένα ωάρια. Η λύση για τις γυναίκες που χρειάζονται ωάριο από δότρια είναι να το λάβουν νωπό. Τα ωάρια, λοιπόν, δωρίζονται (χωρίς καμία οικονομική συναλλαγή) νωπά, για παράδειγμα από μία γυναίκα που υπεβλήθη ήδη σε διαδικασία εξωσωματικής και, αφού παρήχθησαν και λήφθηκαν πολλά ωάρια που δεν τα χρησιμοποίησε όλα, δωρίζει κάποιο ή κάποια από αυτά σε μια άλλη γυναίκα, η οποία δεν έχει δικά της ωάρια, ώστε να γονιμοποιηθούν με το σπέρμα του συζύγου της τελευταίας. Εφόσον οι δύο κύκλοι συγχρονίζονται (δότριας και λήπτριας), γίνεται άμεσα η διαδικασία της γονιμοποίησης και της εμφύτευσης στη λήπτρια, αλλιώς τα εν λόγω ωάρια γονιμοποιούνται με το σπέρμα του συζύγου της λήπτριας και τα έμβρυα -πλέον- καταψύχονται για να αποψυχθούν και να μεταφερθούν στη μήτρα λίγο αργότερα. Βέβαια, στην περίπτωση αυτή υπάρχει ένα μικρό ρίσκο, αφού δεν μπορούν να γίνουν στη δότρια επαρκείς εξετάσεις για λοιμώδη νοσήματα (κυρίως AIDS).

Νέες μέθοδοι

Κρυοσυντήρηση ωοθηκικού ιστού

Πρόκειται για μια νέα τεχνική, που όμως εφαρμόζεται ήδη και έχουν ανακοινωθεί στην επιστημονική κοινότητα κυήσεις, που έχουν επιτευχθεί χάρη σε αυτήν την τεχνική. Σε αυτή τη διαδικασία καταψύχονται αυτούσια τμήματα της ωοθήκης και αργότερα επανεμφυτεύονται στην ίδια ωοθήκη της γυναίκας από όπου είχαν παρθεί, σαν να γίνεται κατά κάποιο τρόπο μία μεταμόσχευση. Στη συνέχεια γίνεται διέγερση της ωοθήκης με ορμόνες, ώστε να παράγει ωάρια η ίδια η ωοθήκη στη φυσική της θέση. Από την άλλη πλευρά, μπορεί να επανεμφυτευτεί ο ωοθηκικός ιστός σε κάποιο άλλο σημείο του σώματος της γυναίκας κάτω από το δέρμα, να αναπτυχθεί εκεί το νέο ωάριο και έτσι να είναι και πιο εύκολη η λήψη του, ώστε να γίνει στη συνέχεια η διαδικασία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Ωρίμανση ωαρίων in vitro

Μια άλλη μέθοδος είναι η λήψη ανώριμων ωαρίων που καταψύχονται και στη συνέχεια ωριμάζουν in vitro (στο εργαστήριο), ώστε να δημιουργηθούν ώριμα ωάρια που χρησιμοποιούνται αργότερα στη διαδικασία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Άλλες χρήσεις της τράπεζας κρυοσυντήρησης:

Oι τράπεζες σπέρματος (κρυοσυντήρησης) δεν χρησιμοποιούνται όμως μόνο για να δίνουν σπέρμα δότη σε ζευγάρια ή γυναίκες που θέλουν να τεκνοποιήσουν. Δίνουν επίσης τη δυνατότητα σε άνδρες (κυρίως έφηβους ή νέους άνδρες), που για λόγους υγείας κινδυνεύουν να μείνουν στείροι, να δώσουν σπέρμα (πριν ξεκινήσουν τη χημειοθεραπεία, για παράδειγμα), το οποίο καταψύχεται και θα μπορούν να το χρησιμοποιήσουν αργότερα στη ζωή τους, όταν θα θελήσουν να τεκνοποιήσουν. Αυτό είναι ένα ζήτημα για το οποίο θα πρέπει να φροντίζουν οι γιατροί να ενημερώνουν τους άνδρες που χρειάζεται να μπουν σε μία τέτοια διαδικασία (π.χ. χημειοθεραπείας).

Ένα ηθικό ζήτημα

Μία εύλογη ίσως απορία είναι γιατί να μη γίνει δότης σπέρματος ή δότρια ωαρίων ο αδελφός ή η αδελφή της γυναίκας ή του άνδρα αντίστοιχα που υποβάλλεται στη διαδικασία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν τίθενται ζητήματα συμβατότητας, αλλά ηθικά ζητήματα, αφού το παιδί που θα γεννηθεί θα έχει κατά κάποιο τρόπο δύο μητέρες ή πατεράδες στην ίδια οικογένεια και παράλληλα ο θείος ή η θεία θα είναι ταυτόχρονα και πατέρας ή μητέρα αντίστοιχα και αυτό θα είναι γνωστό σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (αρχή της ανωνυμίας).

kids.in.gr

Τα σχόλιά σας

Πείτε την άποψή σας έως 700 χαρακτήρες με κενά (spaces)

Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά

 

Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το in.gr δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται. Αν έχετε οποιαδήποτε παρατήρηση, μπορείτε να την καταγράψετε στην δικτυακή σελίδα: support.in.gr